Stały się maleńkimi muzeami. Są kultowymi emblematami Wielkiej Brytanii i chociaż wiele z nich już nie działa, co roku przyciągają miliony turystów. Mowa oczywiście o czerwonej budce telefonicznej.
Żaden odcinek Inspector Morse nie byłby bez nich kompletny i są one tak samo synonimem brytyjskiej tożsamości, jak Tower of London lub profil królowej. Ale czy w epoce, w której przeciętny człowiek spędza na smartfonie nawet 6,4 godziny, czy ich potrzebujemy? Odpowiedź brytyjskiego regulatora komunikacji Ofcom to zdecydowane „tak”. Ofcom ogłosił w tym tygodniu, że proponuje przepisy zapobiegające usunięciu 5000 budek telefonicznych w obszarach o niskim poziomie usług, w tym w obszarach o wysokim wskaźniku wypadków i samobójstw. W latach 2019-2020 z budek wykonano 150 000 telefonów do służb ratunkowych, a kolejne 45 000 wykonano na inne infolinie, takie jak infolinia dla samobójców, Samaritans.
Obecnie w Wielkiej Brytanii jest około 21 000 budek telefonicznych, w porównaniu z 92 000 w trakcie szczytu działalności sieci. Biorąc pod uwagę, że w dzisiejszych czasach większość to modele ze szkła i aluminium, dlaczego czerwone pudełko na telefon tak mocno utkwiło w publicznej wyobraźni? Historia czerwonej budki telefonicznej – i jej upadku – jest wpleciona w brytyjską historię.
Zaproszenie do składania wniosków i Sir Giles Gilbert Scott
Oryginalne budki telefoniczne zostały rozrzucone między wieloma prywatnymi firmami, zanim zostały objęte parasolem General Post Office (GPO). Po przekształceniu w departament rządowy w 1912 r. (i niewielkim opóźnieniu spowodowanym przez I wojnę światową) GPO wprowadził w 1921 r. oryginalną ustandaryzowaną budkę telefoniczną – Kiosk 1.
Projekt Kiosk 1, w większości biały z czerwonymi drzwiami i napisem „always open”, okazał się przestarzały i niepopularny, do tego stopnia, że w 1923 r. ogłoszono konkurs na przeprojektowanie stoiska przez Metropolitan Borough Joint Standards Committee. Jednak GPO miał własne pomysły, podobnie jak Birmingham Civic Society, a decyzja ostatecznie spadła na niedawno utworzoną Royal Fine Art Commission, która była odpowiedzialna za kwestie „udogodnień publicznych i znaczenia artystycznego”.
Do przedstawienia projektów Kiosk 2 (K2) zaproszono trzech czołowych architektów, pod warunkiem że będą one wykonane z żeliwa, a kosz produkcji wyniesie mniej niż 40 funtów. Zwycięzcą został Sir Giles Gilbert Scott i wkrótce zainstalowano 1700 pierwszych czerwonych budek telefonicznych w Wielkiej Brytanii, głównie w stolicy kraju.
K3 pojawił się w 1928 roku. Wyprodukowany z betonu, kremowy i przeznaczony do ogólnokrajowej dystrybucji, do 1935 roku w całym kraju zainstalowano 12 000 egzemplarzy. Nadwymiarowy K4 został wzbogacony o maszynę do pieczątek i skrzynkę pocztową i był tak duży, że został wprowadzony tylko w ograniczonej liczbie, podczas gdy rzadki i nieudany K5 również nie był powszechnie stosowany.
Według niszowej strony internetowej „The Telephone Box”, K6 został zaprojektowany z okazji Srebrnego Jubileuszu Króla Jerzego V w 1935 roku i 60 000 takich kabin zostało zainstalowanych w całej Wielkiej Brytanii. Czerwone, prostokątne pudełko z kopulastym dachem to ten sam kształt, który dziś stoi na półkach sklepowych z pamiątkami.
Wraz z Festival of Britain w 1953 r. rosło zapotrzebowanie na projekt, który odzwierciedlałby powojenną tożsamość kraju. Po wezwaniu do składania wniosków powstał eksperymentalny K7 – zawierający szklane panele i aluminiową ramę. Jednak tylko niewielka liczba została kiedykolwiek zainstalowana i podobnie jak w przypadku następnego K8, nigdy nie zastąpiła ona płodnego i popularnego K6.
Modernizacja
GPO stał się Post Office w 1969, a w 1981 podzielił się na Post Office i British Telecoms (BT). Krótko po tym BT zostało sprzedane na fali prywatyzacji, która miała miejsce w latach 80-tych. W 1985 roku ogłoszono program modernizacji, w ramach którego planowano usunięcie dużej liczby tradycyjnych budek telefonicznych GPO. W odpowiedzi na publiczny alarm, budki GPO otrzymały status chroniony, a w 1986 roku K3 przed parrot house londyńskiego zoo stał się pierwszą chronioną budką GPO. 2000 budek otrzymało początkowo status drugiej klasy, co oznacza, że są one „nationally important and special interest”, a niektóre ze słynnych modeli K6 zostały przywrócone. Dziś przetrwało 11 000 budek GPO, a w 2006 roku czerwona budka telefoniczna została uznana za jedną z 10 najlepszych ikon brytyjskiego designu od 1900 roku.
Chociaż rozmowy z budek telefonicznych nie działają, od 2011 r. 1500 społeczności wzięło udział w programie „adopt a kiosk”. Oznacza to, że prawdopodobnie zobaczysz, jak działają jako biblioteka, mini galeria sztuki lub zawierają defibrylator. Więc następnym razem, gdy zobaczysz breloczek z budką, pomyśl, że kiedyś tysiące czerwonych budek telefonicznych miało przed sobą kolejki Brytyjczyków, którzy czekali na połączenie.
