Enfield ma tyle samo wspólnego z Hollywood, co Sidcup – ale już niedługo zasmakuje kultury wielkiego ekranu. Netflix prowadzi negocjacje z lokalnymi deweloperami i władzami miasta w sprawie wynajęcia całego terenu Segro Park o powierzchni 230 000 stóp kwadratowych, na który składają się trzy ogromne magazyny, które można przekształcić w studia.
Posunięcie to ma miejsce niedługo po tym, jak amerykański gigant streamingowy zawarł umowę na podwojenie wielkości swojej bazy w Shepperton Studios w Surrey. Jednak po wydaniu 750 milionów funtów na realizację 60 programów telewizyjnych i filmów, w tym filmu Charlize Theron „The Old Guard” i serialu „Enola Holmes”, zaczyna brakować tam miejsca.
W międzyczasie Apple TV, którego największy hit, „Ted Lasso”, z udziałem Jasona Sudeikisa, jest kręcony w Richmond, jest również zainteresowany terenem w Enfield, aby powiększyć swoją przestrzeń studyjną w Aylesbury.
Hertfordshire, położone niedaleko M25, staje się największym w Europie ośrodkiem produkcji telewizyjnej i filmowej. Obejmuje ono trzy kompleksy studyjne: wartą 700 milionów funtów inwestycję Sunset Studios, twórców filmu Zoolander, w Broxbourne; 93-akrowy teren w Hertswood oraz 28-akrowy kompleks Sky w Elstree. Firma Amazon wybrała pobliskie lotnisko Bovingdon jako jedną z dwóch głównych lokalizacji dla swojej telewizyjnej adaptacji Władcy Pierścieni.
Na tym nie kończy się zagarnianie terenów pod transmisje strumieniowe. W Dagenham firmy deweloperskie budują studio o wartości 300 mln funtów, które ma być dostępne od 2022 roku. Blackhall Studios z siedzibą w Atlancie przymierza się do projektu o wartości 150 mln funtów w Thames Valley Science Park. A Disney podpisał umowę na dużą skalę z Pinewood Studios.
Wojna ofertowa o powierzchnię studyjną jest dowodem na to, że Covid nie wpłynął na boom telewizyjny i filmowy w Londynie. Wręcz przeciwnie. Globalny apetyt na rozrywkę na żądanie gwałtownie wzrósł w czasie lockdownu. Netflix, Amazon, Disney i Apple, jak również uznani brytyjscy nadawcy, ścigają się w tworzeniu większej ilości filmów i telewizji niż kiedykolwiek. W 2021 roku wartość produkcji wyniosła 5,64 miliarda funtów, co stanowi nowy rekord.
Motorem tego wzrostu jest wysokiej klasy telewizja. Wydatki na telewizję wyniosły w zeszłym roku 4,09 miliarda funtów, czyli prawie dwa razy więcej niż przed pandemią, podczas gdy wydatki na filmy wzrosły w zeszłym roku o 13% do 1,55 miliarda funtów, dzięki takim tytułom jak „Batman”, „Aquaman 2”, „Indiana Jones” i „Mission: Impossible 7”.
W ubiegłym roku rozpoczęto tu produkcję 209 filmów, czyli o 75 więcej niż w 2020 r. Firma CBRE, zajmująca się analizą rynku nieruchomości, szacuje, że z dwóch milionów stóp kwadratowych powierzchni studyjnej w Wielkiej Brytanii, o które zabiegają amerykańskie studia filmowe, ponad połowa przypada na stolicę.
Ale dlaczego akurat Wielka Brytania, a w szczególności stolica?
Niektóre powody są łatwe do zauważenia. Londyn zawsze był tętniącym życiem, kreatywnym ośrodkiem, w którym mieszkają najbardziej utalentowani reżyserzy, aktorzy, scenarzyści, producenci i technicy. Peter Morgan i Jesse Armstrong, twórcy, odpowiednio, The Crown i Succession – dwóch największych prestiżowych dramatów ostatniej dekady – są Brytyjczykami.
Londyn może się również pochwalić świetnymi ekipami filmowymi, montażystami i technikami od efektów specjalnych. Pracę ułatwia język angielski, a także strefa czasowa – z Londynu w ciągu dnia roboczego można kontaktować się rano ze współpracownikami z Azji, a wieczorem z USA.
Kolejnym atutem jest infrastruktura. Studia w Hertfordshire i Surrey są tak popularne, ponieważ znajdują się blisko Heathrow Airport i autostrady M25 – oraz prywatnego lotniska Farnborough, które preferują największe talenty.
Dodatkowo groźby akcji protestacyjnych ze strony pracowników w Hollywood zachęciły amerykańskie firmy do rozważenia Wielkiej Brytanii, gdzie związki zawodowe są słabsze. W ciągu ostatnich dwóch lat londyński przemysł filmowy i telewizyjny zyskał na szybkim wprowadzeniu protokołów Covid na planie filmowym oraz zatwierdzeniu zwolnień z kwarantanny dla niezbędnej ekipy i talentów, którzy mogą przylecieć do Wielkiej Brytanii.
Inne przyczyny boomu są bardziej nieuchwytne – ale równie ważne. Przykładowo, firmy produkcyjne mogą ubiegać się o ulgę podatkową od rządu w wysokości do 25p za każdego zainwestowanego funta. Financial Times, opierając się na danych BFI, oblicza, że od 2016 roku produkcje filmowe i wysokobudżetowe produkcje telewizyjne mogły skorzystać z ulg w wysokości około 4,4 miliarda funtów. Raport międzynarodowej firmy konsultingowej Olsberg SPI wraz z Nordicity, opublikowany przez BFI, mówi, że ulgi podatkowe w wysokości 13,48 mld funtów pomogły stworzyć najwyższy w historii zwrot z inwestycji z produkcji filmów i programów telewizyjnych w Wielkiej Brytanii. Wspierany przez rząd program ubezpieczeniowy o wartości 500 milionów funtów umożliwił realizację ponad 1000 produkcji o budżecie 2,6 miliarda funtów.
Nie wszystkie z tych wielkich przedsięwzięć przynoszą jednak Wielkiej Brytanii zyski. W rzeczywistości wszystkie te inwestycje przesuwają równowagę sił na korzyść szybko rozwijających się amerykańskich streamerów. W 2016 roku budżet Netflixa na treści wyniósł 5,1 miliarda funtów, BBC – 1,9 miliarda funtów (przy czym partnerstwa komercyjne przyniosły kolejne setki milionów), a ITV – 1 miliard funtów.
W 2021 roku budżet Netflixa wyniósł 12,6 mld funtów, BBC – 1,4 mld funtów plus dodatki komercyjne, a ITV – 1,1 mld funtów. W 2022 roku budżety gigantów streamingowych mają łącznie wzrosnąć do 85 miliardów funtów.
Dziesięć lat temu Netflix przekształcił się z wypożyczalni DVD w dużą stację streamingową, zapoczątkowując tym samym rewolucję w telewizji na żądanie. Wywiera to również presję na BBC. Niektórzy ministrowie rządowi namawiają Borisa Johnsona do zniesienia BBC licence fee w wysokości 159 funtów i zmuszenia korporacji do przyjęcia modelu abonamentowego. Channel Four także jest pod presją ministrów, którzy chcą go sprywatyzować.
BBC i ITV próbowały konkurować ze streamerami, współpracując przy tworzeniu serwisu streamingowego Britbox, który ma około 600 tys. abonentów w Wielkiej Brytanii i dwa miliony na całym świecie. Z kolei analitycy szacują, że około cztery piąte osób w wieku od 18 do 34 lat w Wielkiej Brytanii subskrybuje lub ma dostęp do serwisu Netflix, który na całym świecie ma ponad 222 miliony abonentów.
BBC ma jednak więcej szczęścia z iPlayerem, który jest darmowy dla osób płacących abonament. W 2021 roku pobił on rekordy – od stycznia do grudnia wyemitowano w nim 6,5 miliarda programów. Szacuje się, że „Normal People” — hit iPlayera z 2020 roku — odtworzono ponad 62 miliony razy.
Julian Bellamy, dyrektor zarządzający ITV Studios, twierdzi, że boom jest „zasadniczo korzystny dla Wielkiej Brytanii”. Choć, jak dodaje, istnieją „punkty zapalne, niedobory talentów. Obecnie większość znanych brytyjskich aktorów, scenarzystów i reżyserów pracuje dla jednej z firm zajmujących się streamingiem”.
Czy szum wokół M25 studios może przełożyć się na sukces brytyjskich nadawców? Wszystkie oczy zwrócone są ku Enfield.
