Na tydzień przed terminem, w którym obywatele UE mieszkający w Wielkiej Brytanii mogą ubiegać się o status osoby osiedlonej, jasne jest, że w kraju mieszka znacznie więcej obywateli UE, niż sugerowały poprzednie szacunki.
Na dzień 31 maja rząd otrzymał 5,6 mln wniosków o program, który umożliwia obywatelom UE (i EOG) dalsze życie i pracę w Wielkiej Brytanii po zakończeniu tego miesiąca. To znacznie więcej niż oficjalne szacunki, kiedy program został w pełni otwarty w marcu 2019 r., które zakładały, że w kraju przebywało 3,7 mln (nie-irlandzkich) obywateli UE.
Około pięć milionów wniosków przyszło z Anglii, nieco ponad ćwierć miliona ze Szkocji i po około 92 000 z Walii i Irlandii Północnej. Najnowsze dane dotyczące programu są podzielone na liczby w każdym urzędzie lokalnym w Anglii i Walii.
Settlement scheme odniósł sukces, ale uwypuklił również, jak słaba jest wiedza na temat liczby obywateli UE w Wielkiej Brytanii, co ma wpływ zarówno na politykę imigracyjną, jak i rynek pracy.
W wielu obszarach, w tym w częściach West Sussex, Wolverhampton i licznych dzielnicach Londynu, liczba wnioskodawców była o ponad 80% wyższa niż szacowana lokalna populacja obywateli UE. Niektóre narodowości się wyróżniały. Na przykład w Wielkiej Brytanii zatwierdzono ponad 760 000 wniosków dla Rumunów, podczas gdy szacunkowa populacja zamieszkująca Rumunię wynosi tylko około 400 000.
Eksperci ds. migracji twierdzą, że żaden duży program rządowy nigdy nie został w 100% wykorzystany. Oznacza to, że mogą istnieć dziesiątki, a nawet setki tysięcy obywateli UE, którzy nie zarejestrują się w systemie osiedlenia. Utracą pewne prawa, takie jak możliwość pracy w Wielkiej Brytanii i ubiegania się o świadczenia.
Po upływie terminu, urzędnicy zajmujący się egzekwowaniem prawa imigracyjnego zaczną wydawać 28-dniowe zawiadomienia, doradzając, aby ludzie ubiegali się o status osoby osiedlonej. Spóźnione wnioski zostaną rozpatrzone, jeśli istnieją ku temu „uzasadnione powody”.
Od dawna pojawiły się oznaki, że sposoby obliczania liczby osób migrujących do i z Wielkiej Brytanii nie były wystarczająco dobre. System opierał się na Międzynarodowym Ankiecie Pasażerów, w ramach której Biuro Statystyki Narodowej (ONS) pytało podróżnych w portach Wielkiej Brytanii, czy planują wjechać lub opuścić kraj w ciągu następnych 6 miesięcy. Fakt, że ponad pięć milionów osób zostało obecnie zatwierdzonych przez program osiedlania, podkreśla te wady.
Innym źródłem danych, które sugerowało, że ankieta pasażerska może niedoszacować europejskiej migracji, była liczba ubezpieczeń społecznych. Na przykład, podczas gdy migrację do Wielkiej Brytanii z reszty UE oszacowano na 257 000 w roku do września 2015 r., w tym samym okresie 655 000 obywateli UE zarejestrowało się pod numerem ubezpieczenia społecznego.
Duża liczba obywateli UE opuściła Wielką Brytanię w ciągu ostatnich kilku lat, trend, który rozpoczął się po referendum w sprawie Brexitu i przyspieszył podczas pandemii COVID-19. Zarówno oficjalne statystyki, jak i anegdotyczne informacje potwierdzają ten trend. Kilka sektorów gospodarki zgłasza poważne trudności w znalezieniu nowych pracowników, w tym kierowców ciężarówek, zbieraczy owoców i osób pracujących w branży hotelarsko-gastronomicznej. To sprawia, że interpretacja danych ze schematu rozliczeń jest jeszcze trudniejsza.
