Cutty Sark był kiedyś najbardziej znanym ze wspaniałych maszyn do strzyżenia, nazwa „strzyżarka” odnosi się do szybkich żaglowców z XIX wieku, które przemierzały główne światowe szlaki handlowe.
Na zamówienie magnata żeglugi morskiej Jocka „Whitehata” Willisa została zbudowana w szkockiej stoczni i wystrzelona w Dumbarton w 1869 roku. Niezwykła nazwa Cutty Sark pochodzi od wiersza Roberta Burnsa zatytułowanego „Tam O’Shanter”. Cutty Sark to arcydzieło, szczyt projektu żaglowca. Jej złożony kadłub z drewna i żelaza był elegancki i mocny. Jego trzy maszty mogły pomieścić płótno, które napędzało statek do 17 węzłów. W latach siedemdziesiątych XIX wieku, pędząc po pełnym morzu, zyskał reputację jednego z najszybszych statków na powierzchni.
Jej prędkość nie tylko przełożyła się na prestiż, ale także na zyski: Cutty Sark przyniósł nowy zbiór herbaty z Chin, który był niezwykle modny wśród herbaciarni i salonów wiktoriańskiej Wielkiej Brytanii. Pierwsza partia nowych zbiorów herbaty była bardzo pożądana, a zatem pierwszy ładunek herbaty, który przybył, przyniósł najwyższą cenę. Rzeczywiście, doroczny wyścig herbaty był wiktoriańską sensacją. W 1872 r. brał udział w jednym z najsłynniejszych wyścigów herbacianych wszech czasów przeciwko Thermopylae. Oba statki pływały łeb w łeb, aż Cutty Sark stracił ster na pełnym morzu na Oceanie Indyjskim. Wypadek spowodował, że Thermopylae pokonała ją z powrotem do Londynu o 7 dni, ale występ Cutty Sark był jednak niezwykły.
Tutaj kupisz bilet do Cutty Sark w promocyjnej cenie >>
Kiedy statek został wypuszczony, było już indyjskie lato wielkich żaglowców. Kanał Sueski, który został otwarty w tym samym roku, zaoferował parowcom krótszą trasę na Daleki Wschód, skracając czas podróży o około dwóch miesiecy. Wiatry Morza Czerwonego i Morza Śródziemnego nie nadawały się jednak do strzyżenia. W rezultacie rosnąca prędkość i pojemność ładunkowa statków parowych wkrótce sprawiły, że żaglówki stały się nierentowne. Pod koniec lat 70. XIX wieku Cutty Sark został wypchnięty z handlu herbatą.
Przyszłość Cutty Sark wyglądała ponuro: w 1880 r. wyruszyła w podróż do Japonii, aby dostarczyć węgiel dla amerykańskiej floty Pacyfiku. To była podróż, której nigdy nie ukończyła. Walka między załogą spowodowała śmierć jednego człowieka, a kiedy kapitan pozwolił uciec odpowiedzialnemu, reszta załogi zbuntowała się. Kapitan statku, zdając sobie sprawę, że jego kariera została zrujnowana, popełnił samobójstwo, schodząc z rufy statku do morza. Te mroczne wydarzenia dały Cutty Sark nową reputację wśród żeglarzy – jako „statek piekielny” i przeklęty statek.
Właściciel statku, Jock Willis, był zdeterminowany, by odwrócić losy. W 1885 roku zatrudnił doskonałego, choć ekscentrycznego kapitana maszynki, Richarda Woodgeta. Kapitan Woodget zauważył, że komercyjna przewaga Cutty Sark leżała teraz w niebezpiecznej ucieczce wełny do Australii. Na tej arenie Cutty Sark po raz kolejny wyróżnił się, ustanawiając rekordy prędkości między Londynem a Melbourne i Sydney. Przez dekadę zdobyła sławę podczas swoich błyskawicznych podróży, ale w 1895 r. zbliżała się do końca swojej długości życia i przestała być opłacalna.
Po jej świetności Cutty Sark został sprzedany portugalskiej firmie, która przemianowała ją na Ferreira. Statek spędził 25 lat na transporcie ładunków między Portugalią, Afryką i Amerykami, a podczas pierwszej wojny światowej uniknął niemieckich okrętów podwodnych. W latach dwudziestych kupił ją kapitan Dowman, były kliper, który pamiętał Cutty Sark ze swojej chwały. Dowman przemianował ją na Cutty Sark i zabrał ją do Falmouth, gdzie została przywrócona i otwarta dla publiczności.
Po śmierci Dowmana w 1936 roku statek przeszedł do marynarki wojennej Training College w Greenhithe, gdzie miał być wykorzystywany jako okręt szkoleniowy przez brytyjskich kadetów marynarki wojennej. Na jej pokładzie pokolenie kadetów Royal i Merchant Navy zostało przeszkolonych w zakresie obsługi żaglowca. Czas w końcu skończył się dla Cutty Sark po II wojnie światowej, kiedy Training College otrzymał nowy statek treningowy.
W obliczu złomowiska Cutty Sark został ponownie uratowany przed zapomnieniem. W 1951 r. jej wielbiciele utworzyli Towarzystwo Cutty Sark. Przy wsparciu społeczeństwa i patrona Towarzystwa, księcia Edynburga, zebrano fundusze na jej uratowanie. W 1954 roku została umieszczona w suchym doku w Greenwich w Londynie. Tam posłużyła jako wyjątkowy przykład zapierającego dech w piersiach projektu statku i symbol dumnego morskiego dziedzictwa Wielkiej Brytanii. Stała się także pamiątką Marynarki Handlowej i jej strat w dwóch wojnach światowych.
Przez dziesięciolecia to samo drewno, w które kiedyś uderzały wichury w Przylądku Rogu, znalazło się pod nowym zagrożeniem. Lata kontaktu z żywiołami miały swoje żniwo. Jej drewniany kadłub był podmokły i gnił, a wspierająca go żelazna rama rdzewiała.
Cutty Sark – pożar
Wczesnym rankiem 21 maja 2007 r. na żaglowcu wybuchł pożar. Statek uległ uszkodzeniu, ocalały jednak rufa i dziób. Część wyposażenia została na czas przeprowadzanego remontu zdemontowana (fragmenty poszycia, omasztowanie, wyposażenie ruchome) i podobnie jak galeria galionów eksponowana na pokładzie – ocalała z pożaru. Pożar został spowodowany przez przemysłowy odkurzacz, zostawiony włączony we wnętrzu historycznego statku.
Statek został odbudowany i otwarty dla publiczności w dniu 25 kwietnia 2012 r.
Website:
www.rmg.co.uk/cutty-sark
Location:
King William Walk,
SE10 9HT, London
Map:
https://g.page/CuttySarkGreenwich
