Wielka Brytania rozważa nałożenie sankcji na Rosję w związku z Ukrainą, ale minister spraw zagranicznych Liz Truss powiedziała, że „w przeszłości były problemy z nielegalnym finansowaniem w Londynie, które wyjaśniamy”. Dlaczego trudno jest zająć się tą kwestią?
Ile rosyjskich pieniędzy jest w Wielkiej Brytanii?
Wiele zamożnych osób i firm z Rosji i całego świata legalnie inwestuje na brytyjskich rynkach finansowych i nieruchomości.
Jednak organizacja antykorupcyjna Transparency International zidentyfikowała ponad 5 miliardów funtów mienia kupionego w Wielkiej Brytanii jako „suspicious wealth”, z którego jedna piąta pochodzi z Rosji.
Raport Home Office mówi, że w Wielkiej Brytanii odnotowano „znaczną ilość rosyjskich lub powiązanych z Rosją nielegalnych środków finansowych”, które są wydawane na takie rzeczy, jak luksusowe nieruchomości, samochody i czesne, a czasami jako darowizny na rzecz instytucji kulturalnych, które pozwalają osobom fizycznym na „pranie ich reputacji”.
Jeśli chodzi o mienie, które może być własnością spółek, a nie osób fizycznych, informacje czasami nie przychodzą łatwo. Baza danych Overseas Company Ownership dla Anglii i Walii mówi, że tylko cztery z 94 000 nieruchomości, gdzie zarejestrowanym prawnym właścicielem jest firma zagraniczna, są wymienione jako własność firm rosyjskich.
Ale możliwe jest, że o wiele więcej zakupionych nieruchomości może ostatecznie być własnością Rosjan, korzystających z firm z siedzibą za granicą w takich miejscach, jak British Virgin Islands (BVI).
Skala wykorzystania tych firm została ujawniona w dużym wycieku prawie 12 milionów dokumentów, znanym jako Pandora Papers. Ujawnił on ukryte bogactwo, unikanie płacenia podatków, a w niektórych przypadkach pranie brudnych pieniędzy przez niektóre z najbogatszych i najpotężniejszych osób na świecie.
Badacze zidentyfikowali ponad 700 spółek offshore, które posiadały nieruchomości w Wielkiej Brytanii, i stwierdzili, że 5% z nich należało do obywateli Rosji.
Jednym z przykładów był Alexei Chepa, rosyjski polityk i biznesmen, który w 2011 roku kupił za pośrednictwem firmy BVI rezydencję w Holland Park. Sprzedano ją w zeszłym roku za 25 milionów funtów.
Dlaczego Wielka Brytania jest atrakcyjna dla rosyjskich inwestorów?
Londyn od dawna jest popularnym miejscem osiedlania się zamożnych Rosjan lub zakupu nieruchomości i inwestycji.
Brytyjska „golden visa” – program wizowy Tier 1 (dla inwestorów) – oferuje pobyt osobom wystarczająco bogatym, aby zainwestować w Wielkiej Brytanii, a także pozwala ich rodzinom na dołączenie do nich.
Oczekuje się, że rząd wkrótce zrezygnuje z tego programu ze względu na presję związaną z powiązaniami Wielkiej Brytanii z Rosją.
Od czasu wprowadzenia programu w 2008 roku Home Office wydało 2 581 wiz inwestorskich dla obywateli Rosji.
Rosyjskie firmy potrafiły też pozyskać duże sumy ze sprzedaży akcji na London Stock Exchange.
Jednym z takich beneficjentów była firma energetyczna (En+ Group). W momencie pierwszej oferty publicznej spółka kontrolowana była przez Olega Deripaski, współpracownika prezydenta Rosji Władimira Putina.
W raporcie House of Commons z 2018 r. wezwano rząd do zlikwidowania luk „w systemie sankcji, które umożliwiły firmie takiej jak En+ wejście na londyńską giełdę”.
Jakie działania podjął do tej pory rząd?
W 2018 r. rząd brytyjski wprowadził mechanizm konfiskaty mienia bez uprzedniego ubiegania się o wyrok skazujący w sprawie karnej.
Unexplained Wealth Orders (UWO) nakładają na jednostkę obowiązek udowodnienia, skąd pochodziły pieniądze na zakup nieruchomości.
Jednak jak dotąd UWO zastosowano zaledwie cztery razy, a tylko jeden z nich zakończył się przekazaniem mienia.
Innym narzędziem dostępnym dla sądów jest Account Freezing Order (AFO). Pozwala ono sądom na zamrożenie środków w banku lub building society, jeśli podejrzewają, że pieniądze są związane z działalnością przestępczą.
Wprowadzenie AFO okazało się jak dotąd bardziej skuteczne niż UWO, jak wynika z raportu think tanku Chatham House. Wskazuje on na działania podjęte wobec siostrzenicy syryjskiego prezydenta Baszara al-Assada i syna byłego premiera Mołdawii.
W 2016 r. rząd poinformował, że ma plany walki z praniem brudnych pieniędzy poprzez kompleksowy rejestr beneficial ownership nieruchomości w Wielkiej Brytanii.
Beneficial ownership odnosi się do osoby, która ostatecznie jest właścicielem lub kontroluje nieruchomość i czerpie z niej korzyści.
Rząd Wielkiej Brytanii poinformował, że istniejące sankcje wobec Rosji zostaną rozszerzone w przypadku rosyjskich działań przeciwko Ukrainie.
Foreign Office twierdzi, że nowe środki pozwolą Wielkiej Brytanii działać „w ścisłej współpracy z USA i innymi sojusznikami w celu zamrożenia aktywów i zakazu podróży”.
Osoby powiązane z Kremlem zostałyby namierzone, ich brytyjskie aktywa zostałyby zamrożone, otrzymałyby zakaz wjazdu do Wielkiej Brytanii i nie mogłyby prowadzić interesów z żadną brytyjską firmą ani osobą.
